Ceza Hukuk Ve Ceza Davaları

0
223

Ceza Davası Nasıl Açılır?

Cumhuriyet Savcısı bir soruşturma yürütür. Bu soruşturmadan elde ettiği deliller suça dairse bir iddianame düzenler. Bu iddianameyi ilgili mahkemeye gönderir. Mahkeme gelen bu iddianameyi kabul eder. Böylece ceza davası açılmış olur.

Soruşturma Nedir? Kovuşturma Nedir? Ara Muhakeme Nedir?

Soruşturma ve kovuşturma ceza yargılamasının iki aşamasıdır.  Ara muhakeme ise soruşturmayı ve kovuşturmayı birbirine bağlayan aşamadır. Soruşturma, suç şüphesinin polis gibi yetkili mercilerce öğrenilmesinden ve iddianamenin mahkemece kabulüne kadar olan aşamadır. Kovuşturma ise bu iddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar olan aşamadır.

Soruşturma Aşamasında Neler Olur?

Bu soruşturma aşamasında suçla ilgili deliller aranıp bulunması, bu delillerin korunması, bulunmuşsa yeni delillerin eklenmesi ve mahkemeye sunulması aşamasıdır. Bu aşamada esas iş savcıya düşer.  Savcı suç işlendiğine dair bir şüphe varsa ya da suç işlenmişse kamu davası açma yetkisi vardır ve bu kanunlarca da belirlenmiştir. Savcı suçla ilgili dosya hazırlayarak mahkemeye sunmakla görevlidir. Savcı araştırma yaparken polisleri kullanabilme yetkisi vardır. Ancak bundan fazla bir yetkisi yoktur. Tutuklama gibi işleri sulh ceza hâkimi yapar.

Kovuşturma Aşamasında Neler Olur?

İddianamenin kabul edilmesinden mahkemenin hüküm verinceye kadar olan aşama kovuşturmasıdır. Hâkim ya da mahkemenin yargılama yaptığı aradır. Anlaşılacağı gibi duruşmalar yapılır, deliller toplanır, değerlendirilir. Böylece suçun işlenip ilenmediğine karar verilir. Eğer suçun işlendiğine karar verilirse yani suç sabitse hukuki bir değerlendirilmeye gidilir. Hüküm kesinleştiğinde ise kovuşturma bitmiş olur.

Ara Muhakeme Nasıl Çalışır?

İddianamenin mahkemeye sunulması ve kabulünden sonra ki aşamalar arasında ara muhakeme çalışır. Savcı iddianameyi düzenleyip mahkemeye sunmasından sonra ara muhakeme bu iddianamenin kanunlara uygun olup olmadığını inceler. Bu inceleme 3 aşamada gerçekleşir. Bu aşamalar:

  • İddianamenin kanunlara uyup uymadığına bakılır.
  • Suçu ispat edecek kesin delillerin toplanıp toplanmadığı incelenir.
  • Suçun ön ödeme ya da uzlaşmaya uyup uymadığına bakılır.

Yukarıdaki özelliklerin bir ya da birkaçı yoksa iddianame savcılığa düzeltilmesi, eksikliklerin giderilmesi için iade edilir. Tabii bunun da 15 gün gibi bir süresi vardır. Eğer 15 gün içinde savcılıktan bir ses çıkmazsa iddianame eksiklikleriyle beraber olduğu gibi kabul edilir.

Mahkeme Savcılıktan Gelen İddianameyi Ne Yapar?

Mahkeme savcılıktan gelen iddianameyi ve dava dosyasını 15 gün içinde inceler. Eğer bir eksiklik varsa geri gönderir. Bu aşamada ceza davası henüz açılmamış sayılır. Savcı eksiklikleri giderip dosyayı, iddianameyi tekrar mahkemeye göndermesi gerekir. Mahkeme tekrar inceleme yapar ve eksiklik bulmazsa ceza davası açılmış olur. Eğer 15 gün içinde mahkemeden bir ses çıkmazsa iddianame kabul edilmiş sayılır ve ceza davası otomatik olarak açılmış olur.

Ceza Davasının Şartları Nelerdir? Muhakeme Şartları Ne Demektir?

Ceza davasının açılabilmesi için uyulması gereken muhakeme şartları bulunur. Bu şartlara uyulması gerekir. Suç çeşidine göre muhakeme şartları farklılaşabilir. Ancak yine de genel olarak ceza davaları şu şartlara uygun olmalıdır:

  • Edilen şikâyet suçla ilintili olmalıdır.
  • Suçlar için kovuşturma ve soruşturma izin şartına bağlı olan suçlarda izin alınmış olması gerekir.
  • Aynı suçtan dolayı ikinci bir dava açılmamış olması gerekir.
  • Aynı kişi hakkında aynı suçtan dolayı daha önce kesinleşmiş bir hüküm bulunmaması gerekir. Ancak bu kesinleşmiş hükümle ilgili yeni deliler bulunursa kişi yeniden yargılanır.
  • Suçun zamanaşımına uğramamış olması gerekir.
  • Kişinin dokunulmazlığının bulunmaması gerekir.
  • Ön ödemeye ya da uzlaşmaya tabi suçlarda bu yola başvurulmuş olması gerekir.

Yukarıda sıralanana muhakeme şartları yoksa savcı takipsizlik kararı alabilir. Kovuşturma olmaz.

Ceza Mahkemeleri Arasında Görev Dağılımı Nasıl Olur?

Sulh Ceza Mahkemeleri: Cezası en fazla 2 yıl ve daha az olan hapis, para ya da güvenlik tedbiri olan suçlarda.

Ağır Ceza Mahkemeleri: Nitelikli dolandırıcılık, yağma, evraklarda sahtecilik, irtikâp, hileli iflas gibi suçlarda ömür boyu hapis cezası ya da 10 yıldan daha fazla ceza alan suçlarda.

Asliye Ceza Mahkemesi: Sulh ceza mahkemeleri ve Ağır ceza mahkemelerinin görevine dâhil olmayan suçlarda görev alır.

Bir Suça Maruz Kalınırsa Ne Yapmalıdır?

Kişi bir suça maruz kaldığını düşünüyorsa polise, karakola ya da savcıya bildirmelidir. Kişi böyle durumda yapacağı bildirim şikâyet niteliğinde olur. Şikâyeti suçtan zarar görenin yapması zorunludur. Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi 6 aydır. Aksi halde kovuşturma olmaz. Ancak şikâyet kamu düzenini bozacak türden olaylarla ilgili ise kovuşturma kendiliğinden olur. Şikâyete bağlı değildir. Örneğin hırsızlık. Hırsızlığa maruz kalan kişi şikâyet etmese de savcı kovuşturma başlatabilir. Eğer bir başka kişiye ya da kişilere suç ilendiğini bildirirse bildirim ihbar niteliğinde olur.

Mahkemelerin Yetki Alanı Ne Demektir?

Suç,  işlendiği ilin mahkemelerince kovuşturulur, soruşturulur. Ancak bazı durumlar karışıklık yaratabilir. Örneğin bir suç bir ilde işlenmeye başlanmış fakat başka bir ilde noktalanmışsa her iki ilin mahkemeleri davaya bakabilir. Ama kolaylık açısından hangi ilde dava daha kolay olacaksa mahkemeler aralarında anlaşıp bir ilde karar kılabilirler, böylece dava için yetkili mahkeme belirlenmiş olur.

Yurtdışında İşlenen Hangi Suçlar Yurtiçindeki Mahkemelerce Nasıl Bakılır?

İşkence, uyuşturucu ticareti, fuhuş, terör vb. gibi faaliyetleri yurtdışında yapmış ama kişi yurtiçindeyse yani Türkiye’de ise Adalet Bakanlığının istemde bulunması gerekir. Yasa gereği kişi nerede yakalanmışsa o ilin mahkemesi dava ile ilgilenir. Eğer kişi aranıyorsa son ikamet ettiği ilin mahkemesi yetkilidir. Ancak ikamet etmiyorsa en son oturduğu yerin mahkemesi yetkilidir. Fakat kişinin Türkiye ile hiçbir bağı yoksa yetkili mahkemeyi Yargıtay belirler.

Eğer Davaya Yetkisiz Bir Mahkeme Bakıyorsa Ne Olur?

Sanık itiraz etme hakkına sahiptir. Ancak itirazın geçerli olması için itiraz duruşmada sorgudan önce olmalıdır. Eğer itiraz haklı bulunursa yetkisizlik kararı verilir. Ancak itiraz kabul edilmezse bu karara da itiraz edilebilir.

Hâkimin Tarafsızlığından Şüphe Edilirse Ne Yapılmalıdır? Kimler Hâkimin Reddini İsteyebilir?

Cumhuriyet Savcısı, şüpheli sanık, bunların müdafi, katılan veya vekili hâkimin reddini isteyebilir. Ret isteği şu hallerde gerçekleşebilir:

  • Eğer hâkimin tarafsızlığını tehlikeye düşürecek nedenler varsa,
  • Eğer hâkimin tarafsızlığını düşürecek sebep sonradan ortaya çıkmışsa.

Eğer hâkimin tarafsızlığını etkileyecek sebepler varsa:

  • Sanığın sorgusu başlayıncaya kadar ya da
  • Yargıtay’da görevlendirilen tetkik ya da üye hâkimi tarafından yazılmış rapor üyelere açıklanıncaya kadar hâkimin reddi istenebilir.

Eğer hâkimin tarafsızlığını düşürecek sebep ya da sebepler sonradan ortaya çıkmışsa bunu öğrenme tarihinden itibaren 7 gün içinde duruşmanın ya da incelemenin bitimine kadar hâkimin reddi istenir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here